|
AB müktesebatına uyum çerçevesinde gerçekleştirilen düzenlemeye göre her firma, ürününün ambalajını çöpten toplayarak geri dönüşüme göndermek zorunda. Yeni uygulamayla ambalaj toplama işi de dev bir sektör haline gelmeye başladı. Artık çöp tenekelerinden kağıt ve plastik toplayanların yerini büyük şirketler alıyor. Katı atık toplama ve ayrıştırma işi yapan lisanslı firma sayısı şimdiden 150'yi buldu. Rakamın daha da artması bekleniyor.
Türkiye'de yılda tahminlere göre 25 milyon ton çöp çıkıyor. Bunun yüzde 12'si (3 milyon ton) cam, kağıt, plastik ve metal gibi geri kazanıma müsait ambalaj malzemesi. Uygun şartlarda biriktirilip ayrıştırılması halinde bunun büyük bölümünü ekonomiye geri kazandırmak mümkün. Ancak çöpe atılan ambalaj malzemelerinin 800-850 bin tonluk bölümü toplanabilirken bunun da sadece 350 bin tonu geri dönüştürülebiliyor.
Sanayiciler ambalaj atıklarını isterlerse kendileri toplayabiliyor ya da bedel karşılığında anlaşmalı kurumlara toplattırabiliyor. Ambalaj atıklarının toplattırılmasıyla ilgili halen tek yetkili kurum Çevre Koruma ve Ambalaj Atıkları Değerlendirme Vakfı (Çevko). Vakfı, Türkiye'nin çeşitli yerlerindeki anlaşmalı atık toplayıcıları ve belediyeler vasıtasıyla firmalar için ambalaj malzemesi topluyor. Malzemeler tesislerde ayrıştırılarak geri dönüşüm fabrikalarına gönderiliyor.
Çevko adına İzmir ve Manisa bölgesinde ambalaj toplama işini Atkasan firması yapıyor. Şirket vatandaşları geri kazanıma uygun çöplerini ayrı torbalarda biriktirme eğitimi vererek işe başlamış. Firmanın Ticaret Müdürü Metin Doğan, semtlerde çevre mühendislerinin katılımıyla bilgilendirme toplantıları düzenlediklerini belirtiyor. Evlere de farklı renklerde çöp poşetleri bıraktıklarını ifade ederek, "Vatandaş cam, kağıt metal gibi ambalaj atıklarını ayrı poşetlere koyuyor. Biz de haftanın belli günlerinde evlerden bunları topluyoruz." diyor. Ankara'da faaliyet gösteren Simat Katı Atık Toplama Şirketi de sosyoekonomik düzeyi yüksek Çankaya ilçesinde önemli bir başarı elde etmiş. Şirket halen 57 bin konuttan düzenli katı atık topluyor. Hedef ilçenin tümüne ulaşmak. Firma yetkilisi Ekber Çavuşoğlu, bunun için eğitim çalışmalarına ağırlık verdiklerini aktarıyor. Çevko'nun İstanbul'daki anlaşmalı firmalarından Altaş Temizlik ise katı atık toplama işini şehrin en gelişmiş bölgelerinden Kadıköy'de yürütüyor. İlçede 8 bin konutun ambalaj atığı toplanıyor.
Her atık ayrı biriktirilmeli
Çevko Yürütme Kurulu Başkanı Ferid Ekmekcioğlu'na göre geri dönüşüm konusunda yasal boşluk yok. Ancak vatandaşların çöplerini biriktirme alışkanlığı ile belediye ve üreticiler sorunu önemsemiyor. Kaynağında ayrıştırılan ambalaj atıklarının yüzde 92 oranında geri kazanılabildiğini belirterek, "Her şeyin birlikte atıldığı çöplerde kayıp oranı yüzde 50." diyor. Vakfın Genel Müdürü Mete İmer ise ülkede 2020 yılına kadar atık ambalajların yüzde 60'ını geri kazanabilecek bir sistem kurulması gerektiğini bildiriyor.
Firma, çöpünden sorumlu
'Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'ne göre tüm sanayi işletmelerinin her yıl piyasaya ne kadar ambalaj sürdüğünü bildirmesi ve bunun üçte ikisini geri toplaması gerekiyor. Geçen yıl işletmelerin ambalaj bildirimleri 1 milyon tonda kaldı. Yani 2 milyon tonluk bir kaçak söz konusu. Yetkililer, sanayinin zamanla Avrupa'daki gibi atık ambalaj bildirim ve toplanmasını daha ciddiye alacağını ifade ediyor.
5 bin atık kumbarası var
Avrupa'da geri dönüşüm kumbarası uygulaması oldukça yaygın. Türkiye'de de 10 yıl önce benzer uygulamalar başladı. Halen Çevko'nun Türkiye genelinde 5 bin 500 atık kumbarası bulunuyor. Vakıf, amaç dışı kullanımı önlemek için gelir düzeyi yüksek semtlere, sitelere, okullara ve büyük işyerlerine kumbara koyuyor. Geri kazanılabilir ambalajlar şöyle: Su-meşrubat şişeleri, plastik deterjan, şampuan ve gıda kutuları, bidonlar, teneke ve alüminyum ambalajlar, cam şişe ve kavanozlarla her türlü kağıt ürünü. | 
